Lesgeven met Mindomo

Mindomo is een gratis digitale tool waarmee je een mindmap online kan maken. Met mindomo verkennen leerlingen informatie en beslissen ze zelf wat belangrijk is en hoe het aansluit op wat ze al weten. Op deze manier ontwikkelen ze hun kritisch denkvermogen.

Er zijn verschillende functies aanwezig, waaronder: de presentator-functie, systeemeigen mobiele apps, wijzigingsgeschiedenis en video- en audiofuncties. Met de presentator-functie kunnen leerlingen hun maps veranderen in presentaties met afzonderlijke dia's. Zo kunnen ze anderen laten zien wat hun denkproces was toen ze de maps maakten. Met de systeemeigen mobiele apps kunnen leerlingen zowel online en offline mindmappen aan de hand van een vereenvoudigde, vloeiende interface. Met de wijzigingsgeschiedenis kun je als docent alle wijzigingen bijhouden die elke student aanbrengt op een mindmap. Tot slot kunnen docenten en leerlingen door middel van de video- en audiofuncties aanverwante video's toevoegen vanuit internet of direct in de mindmap audio met uitleg opnemen.

Waarom mindomo?

De belangrijkste reden dat mindmaps in het algemeen erg effectief zijn, is dat ze nauw aansluiten bij de manier waarop onze hersenen werken. Onze hersenen werken niet met lijstjes, maar in de vorm van spinnen: samenhangen in de grote hoeveelheid informatie die ze te verwerken krijgen. Een mindmap doet niks anders (Jutten, 2013). Een mindmap geeft leerlingen de gelegenheid hun gedachten rond een bepaald onderwerp te ordenen en met elkaar in verband te brengen (Ebbens & Ettekoven, 2013). Een uitgebreide uitleg van de voordelen van mindmapping, vind je op de website van Leraar24. Het voordeel van een digitale mindmap is dat deze gemakkelijk te maken, bijstellen en visueel aantrekkelijk te maken is. Dit ervaren leerlingen dan ook vaak als prettig. Een mindmap moet regelmatig bijgesteld worden. Als dit op papier wordt gedaan, wordt het aardig puzzelen voor leerlingen. Dit kan frustrerend zijn voor leerlingen (Peeters, 2016). Bij een digitale mindmap worden leerlingen ook gedwongen om aandacht te besteden aan de inhoud en niet per se aan de vorm. Een mindmap kan bij Mindomo niet meer een tekening zijn dan een mindmap. Dit is bij een handgeschreven mindmap soms wel het geval. Je kunt bij Mindomo wel degelijk aandacht besteden aan de opmaak, maar het gaat bij de tool vooral om de inhoud. Mindomo is een zeer gebruiksvriendelijke tool die niet veel uitleg nodig heeft om het correct te kunnen gebruiken. Dit scheelt veel tijd in de les. Ook is er een gebruiksvriendelijke app, waardoor leerlingen die geen laptop bij zich hebben, toch mee kunnen doen met de les. Ook kunnen leerlingen hun mindmap mailen naar de docent. Het is van belang dat de leraar inzicht heeft in het denken en leren van de leerlingen, omdat veel leerlingen niet zelf initiatieven nemen die voor de leraar tot zicht op het leren leiden (Ebbens & Ettekoven). De docent kan op deze manier dus veel inzicht krijgen in het denken en leren van de leerlingen. 

Hieronder staat een filmpje waarin wordt uitgelegd hoe Mindomo werkt. Er wordt uitgebreid ingegaan op allerlei verschillende functies van Mindomo.

Lesdoelen

• Leerlingen kennen aan het einde van de les het woord argumentatieschema en kunnen het in hun eigen woorden uitleggen;
• Leerlingen kunnen aan het einde van de les een eenvoudig argumentatieschema maken bij een stelling;
• Leerlingen kunnen aan het einde van de les een eigen mening vormen over de gegeven stellingen en die op een correcte manier onderbouwen;
• Leerlingen kunnen in discussie met elkaar gaan over de gegeven stellingen en hun argumenten verdedigen.

Voorkennis

De les is bedoeld voor leerlingen van havo 2. Ze weten al wat een argument is, maar hebben nog nooit een argumentatieschema gemaakt. Om die reden gaat de docent eerst met de leerlingen brainstormen; de vraag 'waar denk jij aan bij het woord argumenteren?' staat centraal. Leerlingen geven aan waar zij aan denken bij het woord argumenten en de docent noteert dit in Mindomo. Op deze manier laat de docent meteen zien hoe Mindomo werkt. Dit duurt ongeveer 5 minuten.

Nu moet de klas zelf aan de slag. De klas gaat naar de site mindomo.com, kiest voor het kopje 'leerling' en moeten hun voornaam, achternaam, e-mail, leeftijd en wachtwoord invullen. Als de leerlingen geen laptop tot hun beschikking hebben, kunnen ze de app downloaden op hun smartphone. De docent heeft tijdens het voorbereiden van de les voor het kopje 'leerkracht' gekozen en vult zijn voornaam, achternaam, e-mail en wachtwoord in. Via e-mail wordt er een activatielink gestuurd. Leerlingen moeten dus niet een nep e-mailadres invullen. Ook is het belangrijk de leerlingen erop te wijzen dat de activatielink in hun ongewenste e-mail kan komen. Wanneer het account is geactiveerd, kan iedereen beginnen.

Argumenteren

De docent heeft van tevoren zelf een argumentatieschema gemaakt over een stelling waaruit de leerlingen niet kunnen kiezen. Dit voorkomt dat het overgetypt wordt. Dit duurt ongeveer 5 minuten. De leerlingen gaan vervolgens zelf aan de slag. Ze moeten zelf een argumentatieschema maken. De docent zet een aantal stellingen op het bord waaruit de leerlingen kunnen kiezen. Ook moeten de leerlingen zelf beslissen of ze voor deze standpunten zijn of niet. Als iedereen hun argumentatieschema af heeft, worden de leerlingen in groepjes van vier gezet. De groepjes hebben hetzelfde standpunt gekozen. Het is daarom van belang dat de verschillende standpunten ongeveer gelijk zijn verdeeld over de klas. De docent moet dit goed verdelen. Het inloggen op Mindomo en het maken van een argumentatieschema duurt ongeveer 15 minuten. Leerlingen hoeven hun mindmap niet te publiceren; wat ze hebben gemaakt, komt dus niet online te staan.

Presenteren

Zoals eerder vermeld, wordt de klas nu opgedeeld in groepjes van vier. Ze moeten met elkaar overleggen welke argumenten ze hebben en op basis hiervan hun mindmap aanpassen. Dit duurt ongeveer 10 minuten. Vervolgens wijst de docent twee verschillende groepjes aan om hun argumentatieschema te presenteren voor de klas. Als het goed is, hebben de leerlingen per groepje nu ongeveer identieke mindmaps. Rechtsboven de mindmap staat een icoontje met 'presenteren'. De leerlingen die presenteren loggen via het Smartboard in op hun eigen account. Vervolgens klikken ze het presentatie-icoontje aan. De leerlingen kunnen op deze manier stap voor stap voor de klas laten zien hoe hun argumentatieschema is opgebouwd. De presentaties duren ongeveer 10 minuten.

Afsluiting

Bij de afsluiting vraagt de docent om feedback van de leerlingen. Wat vonden zij van Mindomo? Hebben ze het gevoel dat ze er wat van geleerd hebben? De docent vraagt aan de klas wat een argumentatieschema is en wat daar in moet staan. De leerlingen hebben aan het einde van de les een kennismaking gehad met argumentatieschema's en kunnen de volgende lessen doorgaan op bijvoorbeeld het schrijven van een betoog.

Bronvermelding

Ebbens, S., & Ettekoven, S. (2013). Effectief leren. Groningen/Houten, Nederland: Noordhoff Uitgevers.

Jutten, J. (2013, 1 juni), Mindmap maken - systeemdenken in de klas. Geraadpleegd op: 24 oktober 2018, van: https://wij-leren.nl/mindmap-maken-kinderen.php

Leraar24. (2013, 19 september), Mindmappen. Geraadpleegd op: 20 november 2018, van: https://www.leraar24.nl/mindmappen/

Peeters, W. (2016, 15 december), Laat leerlingen een (digitale) mindmap maken. Geraadpleegd op: 24 oktober 2018, van: https://www.vernieuwenderwijs.nl/laat-leerlingen-mindmap-maken/