Verander Youtube in een klaslokaal!

De meeste docenten zijn bekend met het directe instructiemodel. Dit is een model dat gebruikt kan worden om de les een duidelijke structuur te geven. Het bestaat uit een aantal vaste fasen: introductie, instructie, begeleid oefenen, zelfstandig oefenen en evaluatie. Dus in feite het onderwerp inleiden en de aandacht van de leerlingen hierop richten, uitleg geven, een oefening modelen (voordoen), dan mogen de leerlingen zelf aan de slag en als afsluiting van de les kijkt de docent samen met de leerlingen of de lesdoelen zijn behaald (Geerts en van Kralingen, 2016).

In de eerste drie fasen van het model is het lastig om te differentiëren. Dit komt doordat deze fasen vaak klassikaal gebeuren en als een docent een klas van dertig leerlingen voor zich heeft, is het lastig om de uitleg op elke individuele leerling af te stemmen.  De ICT-tool playposit zou de docent kunnen helpen om te differentiëren binnen een klas. Playposit biedt namelijk de mogelijkheid om de stof van de les op een online platform te zetten. De leerlingen kunnen op hun eigen tempo door de uitleg heen gaan en kunnen zelfs aangeven als ze denken dat de bepaalde uitleg niet nodig hebben. Dan slaat het programma dat onderwerp over. Een docent kan hier ook controlevragen bij stellen, om te controleren of een leerling de uitleg echt niet nodig heeft. Als de uitleg gekoppeld is aan een filmpje, zal het filmpje ook anders verlopen dan als hij aangeeft de uitleg wel nodig te hebben. Op deze manier is de leerling zelf de baas over zijn eigen leerproces. Dit zorgt voor een gevoel van autoriteit en dat is weer goed voor de interne motivatie van een leerling (Geerts en Van Kralingen, 2016).

Naast het differentiëren, heeft een docent ook de mogelijkheid om een filmpje te koppelen aan de theorie. Dit filmpje, kan gewoon van Youtube afgehaald worden en vandaar ook de slogan van het bedrijf: ' Turn Youtube into a classroom with Playposit!' (Playposit.com, 2018). Maar dit wordt dan gewoon in het programma van Playposit afgespeeld en de docent kan dan hierbij ook vragen stellen en deze op het goede moment in het filmpje laten verschijnen. Op het moment dat de vraag verschijnt, pauzeert het filmpje. Doordat de vraag direct in het filmpje gesteld wordt, hebben de leerlingen de informatie nog vers in het hoofd zitten en weten ze direct wat er belangrijk is.

Playposit kan tijdens de les worden ingezet, maar ook als huiswerk. De leerlingen kunnen thuis op de computer gewoon inloggen om bij de materialen te komen. Het biedt dus mooi de mogelijkheid om leerlingen thuis hun voorkennis vast op te laten halen en dat kan weer tijd schelen in de les. Ook zou een docent er extra oefenmateriaal op kunnen zetten, zodat de leerlingen zelf extra kunnen oefenen als ze dat willen. Playposit ondersteunt de docent dus voornamelijk in het differentiëren binnen een klas, maar geeft de leerlingen ook een stukje extra autonomie. Het kan dus voor beide partijen een positieve invloeden op het leerklimaat binnen de les. Een goed leerklimaat is voor de leerlingen erg belangrijk en biedt hen de mogelijkheid om überhaupt iets te leren.

Ik heb al een aantal voorbeelden genoemd hoe een docent Playposit zou kunnen toepassen tijdens een les. In het volgende deel zal ik een concrete lesopzet presenteren voor het gebruik van Playposit. Het concrete lesplan is als bijlage aan het einde van dit artikel te vinden. In het artikel zelf zal ik zo duidelijk mogelijk te beschrijven wat het verloop van de les is. Om het lesplan goed te begrijpen is het belangrijk om te weten dat de tool de informatie in een ‘bulb’ aanbiedt.

Dit is hoe Playposit een filmpje noemt die een persoon bewerkt heeft, zodat het gebruikt kan worden in bijvoorbeeld de les. Ikzelf heb een bulb gemaakt over het schrijven van een betoog voor de derde klas van het vmbo basis. Mocht u deze bulb willen bekijken, dan kan dat door op de volgende link te klikken: https://www.playposit.com/share/1293328/984373/-het-schrijven-van-een-betoog.

De bulb heeft de titel het schrijven van een betoog. 

Dit is dus een titel die meteen het onderwerp duidelijk maakt en herkenbaar is voor de leerlingen. Als docent kan je zien hoe vaak je bulb bekeken is, hoeveel antwoorden er gegeven zijn en welke antwoorden dat dan zijn. Zo kan de docent toch controleren of er de juiste antwoorden zijn gegeven of dat er toch misschien wat extra uitleg nodig is. Dus de docent heeft wel goed in de gaten of de leerlingen hun eigen niveau goed inschatten.

Het onderwerp betoog is in de tweede klas met deze leerlingen al een keer behandeld. Deze les is dus vooral bedoeld om de kennis opnieuw op te halen. Hoe goed de leerlingen de stof nog weten, verschilt per leerling. De een heeft dus meer uitleg nodig dan iemand anders. Zoals ik al eerder heb verteld, speelt Playposit hier goed op in. Ik heb aangegeven dat de leerlingen door kunnen spoelen in het filmpje. Als zij denken dat ze alles weten, hoeven ze het filmpje niet te bekijken. Maar ze moeten wel nog de vragen beantwoorden die er tijdens het filmpje gesteld worden. Al ze daar het antwoord niet op weten, kunnen ze alsnog besluiten om het filmpje te bekijken.

Maar een les begint natuurlijk al bij de binnenkomst van de leerlingen. De docent heet de leerlingen welkom en vertelt dat de leerlingen een laptop moeten pakken en op tafel moet leggen. De leerlingen mogen de laptop nog niet open maken. De laptops zijn vaak te regelen bij de ICT-afdeling van een school en anders is er vaak een computerlokaal aanwezig in een school. Mochten beide opties niet beschikbaar zijn, is het eventueel ook mogelijk om de leerlingen Playposit op hun telefoon te openen. Voor dit alles bespreekt de docent eerst met de leerlingen de voorgaande les en daarna de lesdoelen. Voor deze les heb ik de volgende lesdoelen opgesteld:

-        - De leerlingen weten aan het einde van de les uit welke onderdelen een betoog is opgebouwd.

-       -  De leerlingen weten aan het einde van de les wat het doel van een betoog is.  

-       -  De leerlingen kunnen aan het einde van de les deze stappen in hun eigen schrijfproces toepassen.

-       -  De leerlingen weten dat ze zelf de keuze moeten maken om de extra toegevoegde informatie bij de bulb te bekijken. Zij zijn zelf de baas over hun eigen leerproces.

Deze lesdoelen geven voor de leerlingen aan wat er deze les belangrijk is en waar zij op moeten letten tijdens het werken. Als de lesdoelen duidelijk zijn mogen de leerlingen op het teken van de docent beginnen met het bekijken van de bulb. Dit doen leerlingen in stilte, ze moeten namelijk een filmpje kijken en hierbij doen ze een koptelefoon op. Anders hoort de docent dadelijk dertig verschillende filmpjes door elkaar heen en dat lijkt mij niet heel fijn. Leerlingen kunnen met Playposit dus niet samenwerkend leren. Dit is natuurlijk wat minder, want uit onderzoek is gebleken dat samenwerkend leren tot significant betere leerprestaties leidt, maar Playposit hoeft niet elke les gebruikt te worden en een docent kan prima de verschillende werkvormen afwisselen, zodat de leerlingen van alles wat krijgen (Geerts en Van Kralingen, 2016).

De docent loopt rond als de leerlingen de bulb aan het bekijken zijn, zodat hij de leerlingen kan helpen en om te kijken of leerlingen bezig zijn met wat ze moeten doen. Als de leerlingen klaar zijn, steken ze hun vinger op en dan komt de docent even controleren of het gelukt is met de bulb. Als de leerlingen geen vragen hebben, krijgen ze de opdracht om een betoog te schrijven over het gebruik van mobiele telefoons in de klas. In deze opdracht is het belangrijk dat de leerlingen gebruik maken van de stappen die er in de bulb genoemd zijn. Volgens Bonset (2015) is het belangrijk om het schrijfproces in duidelijke stappen te verdelen, zodat de leerlingen een handvat hebben om hun gedachten te ordenen. Ook tijdens dit moment loopt de docent weer rond om vragen te beantwoorden. Als de leerlingen klaar zijn met hun betoog neemt de docent ze in.

De les wordt afgesloten met het evalueren van de lesdoelen. Hebben de leerlingen deze behaald? Als de leerlingen aangeven deze niet behaald te hebben moet er duidelijk worden waar dat dan aan ligt. Aan de opzet van de les of zijn de leerlingen zelf te snel door de les heen gegaan? Dit is natuurlijk wel een gevaar van de leerlingen zelf de baas laten zijn over hun eigen leerproces. Op de leeftijd dat leerlingen gaan puberen hebben zij niet altijd goed voor ogen wat ze wel en niet kunnen.

Volgens Eveline Crone (2018) komt dit door de stadia van de ontwikkeling waar de hersenen van een puber in zitten.  De plannings- en controlefuncties in ons brein ontwikkelen zich pas aan het einde van de puberteit. Aangezien een vijftienjarige hier nog niet is, zullen de meeste leerlingen nog niet over deze functies beschikken en kunnen ze niet inzien waarom deze stof op langere termijn belangrijk zal zijn.

Echter staat daar tegenover dat een leerling moet leren om zelf zijn eigen leerproces te sturen. Door dit te doen op een moment dat er geen zware gevolgen aan zitten als dit niet goed gaat, kan een docent de leerling de ruimte geven om hiermee te experimenteren. Het is wel belangrijk dat de docent de leerling hierin blijft begeleiden, maar daarom loopt de docent ook altijd rond als de leerlingen zelf aan het werk zijn en houdt  hij via Playposit de antwoorden van de leerlingen in de gaten. Zo is er toch een vangnet voor de leerlingen, mocht het misgaan (Van der Veen, T. & Van der Wal, J.,2016).

Als laatste punt wil ik graag benoemen dat er geen gegevens van de leerlingen online komen te staan door Playposit. De leerlingen kunnen met hun inlogcode inloggen en hebben daarna zelf controle over welke gegevens zij invullen, maar eigenlijk wordt alleen de naam van de leerling gevraagd en meer niet. Het is dus een redelijk veilige omgeving voor de leerling.

Zoals uit dit artikel is gebleken kan Playposit een ondersteunende rol spelen voor een docent tijdens de instructiefase van het directe instructiemodel. Het kan helpen om te differentiëren binnen een klas en het kan de leerlingen een stukje autonomie bieden die er anders tijdens een instructie vaak niet of minder is. De leerlingen krijgen meer controle over hun eigen leerproces, maar de docent kan via Playposit nog wel in de gaten houden of alles goed gaat. Dus als leerlingen nog niet klaar zijn om hun eigen leerproces in te delen, is er altijd nog een stok achter de deur. Helaas biedt Playposit nog niet de mogelijkheid om leerlingen samen te laten werken binnen het programma. Maar de docent is natuurlijk altijd vrij om verschillende werkvormen binnen een les toe te passen en als de docent elke les hetzelfde zou doen, zou het ook maar saai worden. Dus verander Youtube in een klaslokaal met Playposit!

Bronnen

-        - Bonset, De Boer & Ekens. (2015). Nederlands in de onderbouw, een praktische didactiek. Bussum: Uitgeverij Coutinho.

-        - Crone, E. (2018). Het puberende brein. Veenendaal: Prometheus.

-        - Geerts, W. en Van Kralingen, R. (2016) Handboek voor leraren. Bussum: Coutinho.

-       -  Levy, B. (2018) Playposit. Geraadpleegd op 22 maart 2019 van: https://learn.playposit.com/learn/#video-intro.

-       - Van der Veen, T. & Van der Wal, J. (2016) Van leertheorie naar onderwijspraktijk. Groningen: Noordhoff Uitgevers.

 Bijlage lesplan

Klas: VMBO 3Basis

Lesonderwerp: Het schrijven van een betoog

Beginsituatie:

De leerlingen hebben het schrijven van een betoog in de tweede klas al behandeld.

Leerdoelen leerlingen:

          De leerlingen weten aan het einde van de les uit welke onderdelen een betoog is opgebouwd.

          De leerlingen weten aan het einde van de les wat het doel van een betoog is.  

          De leerlingen kunnen aan het einde van de les deze stappen in hun eigen schrijfproces toepassen.

          De leerlingen weten dat ze zelf de keuze moeten maken om de extra toegevoegde informatie bij de bulb te bekijken. Zij zijn zelf de baas over hun eigen leerproces.

Leerdoelen docent:

         De docent weet aan het einde van de les hoe hij de leerlingen kan controleren als ze bezig zijn op hun device.

       De docent kan aan het einde van de les de aandacht van de leerlingen naar zich toe trekken, ook als er een device op tafel ligt waar de leerlingen mee aan de slag mogen of al mee aan de slag zijn geweest.

Tijd                                           Activiteiten leerling                 Activiteiten docent              Media

Opening 10 minuten	Leerlingen komen het lokaal binnen en leggen hun laptop/tablet op tafel. De leerlingen kunnen vertellen wat ze vorige les gedaan hebben.	Docent verwelkomt de leerlingen bij de deur als ze binnenkomen. Op het bord staat dat de leerlingen een tablet/laptop moeten pakken, maar openen deze nog niet. Als iedereen binnen is leidt de docent de les in, door aan iemand te vragen de vorige les samen te vatten en wat we deze les gaan behandelen en wat de lesdoelen van deze les zijn.	-        Laptop/tablet -        Internetverbinding -        De bulb moet gemaakt zijn. -        Powerpoint eventueel waar alle informatie duidelijk op het staat voor de leerlingen. -        Inloggegevens voor de leerlingen.
Kern 10 minuten 20 minuten	Leerlingen openen hun laptop en loggen in op Playposit. Leerlingen openen de juiste Bulb, kijken het filmpje en beantwoorden de vragen. Dit doen de leerlingen in stilte, ze doen koptelefoons op. Als de leerlingen klaar zijn met de Playposit steken zij een vinger op, dan komt de docent even controleren of het gelukt is en dan krijgen ze de vervolgopdracht. De leerlingen gaan een betoog schrijven en volgen hierbij de stappen die in het filmpje zijn benoemd op. De leerlingen mogen hun device bij de hand houden om het filmpje nogmaals te bekijken. Tijdens het schrijven mogen de leerlingen fluisterend met hun buurman overleggen.	De docent geeft aan dat er vandaag met Playposit gewerkt wordt. De docent legt uit welke Bulb de leerlingen moeten openen. Als dit duidelijk is mogen de laptops open en kunnen de leerlingen inloggen op Playposit. De docent loopt rond om te kijken of het inlogproces goed verloopt en blijft aanspreekbaar voor vragen vanuit leerlingen. De docent heeft een vervolgopdracht voor de leerlingen klaar liggen. De leerlingen moeten een kort betoog schrijven over het gebruik van mobieltjes in de klas. De docent loopt rond om eventuele vragen te beantwoorden. Als leerlingen eerder klaar zijn, heeft de docent een extra opdracht klaar liggen.	-        Extra oefenopdrachten voor de snelle werkers.
Afsluiting:  10 minuten	De leerlingen loggen uit en sluiten hun device af en leveren hun betoog in. Vervolgens beantwoorden de leerlingen de controlevragen en gaan bij zichzelf na of zij de lesdoelen behaald hebben. Leerlingen noteren eventueel het huiswerk.	De docent geeft aan dat de leerlingen mogen uitloggen en hun laptops of tablets mogen afsluiten. De docent neemt de geschreven betogen in. De  docent heeft een aantal controlevragen opgesteld waarmee hij evalueert of de lesdoelen zijn behaald. Daarna sluit de docent de les samen met de leerlingen af door het eventuele huiswerk te vermelden.	-        Controlevragen en de lesdoelen duidelijk in beeld voor de leerlingen. -        Uit welke onderdelen zijn een betoog opgebouwd? -        Wat is het doel van een betoog?   -        Welke stappen heb je ondernomen om je betoog te schrijven? -        Hielpen die stappen jou om het betoog te schrijven? -        Wie heeft er gezien dat er nog een aantal links bij de bulb stonden die je doorverwezen naar pagina’s met extra informatie?