Interactieve les schrijfvaardigheid met Peergrade

Ict-tool Peergrade
Voor mijn ict-rijke les heb ik gekozen voor de ict-toepassing Peergrade. Deze ict-toepassing is uitermate geschikt voor het onderdeel schrijfvaardigheid bij Nederlands. Middels deze ict-toepassing kunnen leerlingen elkaar namelijk online constructieve feedback geven. Peergrade heeft een formatief karakter en is uitermate geschikt als platform waarin leerlingen een eerste versie van een schrijfproduct kunnen inleveren voor peerfeedback. Leerlingen kunnen vervolgens de schrijfproducten van elkaar voorzien van feedback. 

Het is belangrijk dat de docent allereerst een eigen account aanmaakt binnen deze tool. Op deze manier kan de docent zijn of haar klassen, de leerlingen en bijbehorende schrijfproducten beheren. Als je voor het eerst een account aanmaakt, geef je aan welke klas(sen) je wilt toevoegen. Je voegt de betreffende leerlingen aan deze klas(sen) toe en maakt een opdracht aan. Je moet zowel de naam als het e-mailadres van de leerlingen invoeren. Een uitgebreide handleiding voor de toepassing van Peergrade in de les vind je op de website van Universiteit Utrecht. 

Hieronder is een filmpje te zien dat gemaakt is door de makers van Peergrade. In dit filmpje leggen zij stap voor stap hoe je deze ict-tool kunt bedienen en welke aandachtspunten er bij komen kijken. Zo laten zij in het filmpje zien hoe je feedback vragen kunt toevoegen en hoe je deze later kunt bijstellen. Ook leggen zij uit hoe een leerling de feedback van zijn klasgenoot kan beoordelen. 

Lesdoelen
De doelgroep voor deze les is klas 3 havo. De leerlingen hebben de vorige les als huiswerk meegekregen om een eerste versie te schrijven van hun betoog waarin het onderwerp 'de nieuwe privacywetgeving' behandeld wordt. De leerlingen mogen zelf kiezen of zij voor of tegen deze nieuwe privacywetgeving zijn en moeten in hun betogen het standpunt onderbouwen met drie voor- of tegenargumenten. Ook moet een argument van een voor- of tegenstander aangehaald worden dat de leerling vervolgens moet verwerpen. Deze les dient als een 'peerfeedbackles' waarbij leerlingen in duo's elkaars schrijfproducten gaan voorzien van feedback. Voor deze les heb ik lesdoelen opgesteld, waarbij ik rekening heb gehouden met de kerndoelen met betrekking tot schrijfvaardigheid en het referentieniveau van deze doelgroep (Bonset, De Boer & Ekens, 2015). De lesdoelen zijn als volgt:

• Aan het einde van de les kunnen de leerlingen elkaars schrijfproducten (eerste versie van betoog) van feedback voorzien aan de hand van de feedbackvragen die in Peergrade beantwoord moeten worden. 
• Aan het einde van de les kunnen de leerlingen elkaars schrijfproducten van commentaar voorzien door kanttekeningen/notities te maken in Peergrade. 
• Aan het einde van de les kunnen de leerlingen de rubrics van de schrijfopdracht, die in Peergrade beschreven staan, als uitgangspunt nemen bij het feedback geven op elkaars schrijfproducten. 

Aandachtsrichter en voorkennis
Voordat de leerlingen aan de slag zullen gaan met het toevoegen van hun feedback in Peergrade, activeert de docent de voorkennis van de leerlingen. Hiervoor zet de docent een aandachtsrichter in. In zijn rol van presentator (Slooter, 2010) vertelt de docent dat twee van zijn leerlingen een sollicitatiebrief hebben geschreven voor de Albert Heijn. De twee leerlingen hebben deze brief laten nakijken door hun docent Nederlands. De docent heeft  op beide schrijfproducten feedback gegeven. De docent deelt beide schrijfproducten, inclusief de feedback, uit in de klas. Het is de bedoeling dat leerlingen de twee schrijfproducten gaan vergelijken op het gebied van feedback. De leerlingen moeten de docent feedback geven op zijn commentaar op de twee schrijfproducten.  De docent loopt tijdens deze fase rond door de klas en stuurt leerlingen eventueel bij. Hij vervult in deze fase de rol van coach (Slooter, 2010). Na ongeveer tien minuten bespreekt de docent klassikaal de bevindingen van de leerlingen. Het doel van deze aandachtsrichter is om de leerlingen alvast kennis te laten maken met feedback geven op schrijfproducten.

Instructie en kern van de les
Na de eerste lesfase gaan de leerlingen zich focussen op de kern van de les: elkaars schrijfproducten van feedback voorzien in Peergrade. De docent legt allereerst uit wat de ict-tool Peergrade inhoudt en hoe de leerlingen deze tool kunnen bedienen. De docent heeft hierbij het smartboard aan en vraagt de leerlingen om hun laptops erbij te pakken en dezelfde stappen te volgen als de docent. De docent vervult hierbij de rol van instructeur (Slooter, 2010). De leerlingen voeren de groepscode in en krijgen zo toegang in Peergrade. Ze klikken vervolgens op het schrijfproduct van de buurman/buurvrouw en gaan dit lezen. Vervolgens beantwoorden ze de feedbackvragen die de docent heeft toegevoegd in Peergrade. Ook maken ze notities in de kantlijn van het schrijfproduct. Daar kunnen de leerlingen een bepaalde spel- of interpunctiefout noteren. Bij het beantwoorden van de feedbackvragen nemen de leerlingen de rubrics die bij de schrijfopdracht beschreven staan als uitgangspunt. Tijdens deze lesfase vindt dus de digitale peer feedback plaats. De docent loopt tijdens de peer feedback rond door de klas en stuurt leerlingen eventueel bij. Hij vervult tijdens deze lesfase de rol van coach (Slooter, 2010). 

Afsluiting van de les
Nadat de leerlingen elkaars schrijfproducten van feedback hebben voorzien in Peergrade, vindt de reflectie plaats door de docent. Bonset, De Boer en Ekens (2015) geven aan dat de docent bij het onderdeel schrijfvaardigheid moet reflecteren op zowel het product als het proces. Om dit doel te bereiken heeft de docent in Peergrade enkele reflectievragen opgenomen die de leerlingen moeten beantwoorden. Voorbeelden van reflectievragen kunnen zijn: 'wat vond je goed aan de feedback die je van je klasgenoot hebt gekregen en wat vond je juist minder goed? en 'wat was jouw eerste ervaring met het geven van feedback via Peergrade?'. Door deze reflectievragen aan je leerlingen te stellen krijg je als docent een goed beeld van hoe leerlingen het werken met deze ict-tool ervaren hebben. De docent kan de volgende les eventueel terugkomen op uitkomsten van deze reflectievragen. In deze lesfase vervult de leraar de rol van afsluiter (Slooter, 2010).

Voorbereiding en klassenmanagement: de vijf gouden tips 
Om deze les vloeiend te laten verlopen dien je als docent rekening te houden met de volgende zaken:

1. Verdiep je in de ict-tool Peergrade. Bekijk van tevoren het filmpje waarin wordt uitgelegd hoe je deze ict-tool moet bedienen. 
2. Maak een klas aan voeg aan deze klas de leerlingen toe. Het is hierbij belangrijk dat je ook de e-mailadressen van de leerlingen toevoegt. Zij krijgen vervolgens een uitnodiging van Peergrade en krijgen zo toegang tot de ict-toepassing. 
3. Verzamel de schrijfproducten van de leerlingen en voeg deze toe aan je 'klas' in Peergrade. Geef dus ruim van tevoren aan dat de leerlingen de eerste versies naar jou moeten mailen, zodat je voldoende tijd hebt om de documenten toe te voegen. 
4. Wijs leerlingen erop dat ze hun laptops moeten meenemen. Mochten de leerlingen op je school niet werken met digitaal lesmateriaal, reserveer dan tijdig een laptopkar. 
5. Evalueer samen met de leerlingen het leerproces. Als docent krijg je inzicht in de feedback van de leerlingen en kun je zien hoe leerlingen geantwoord hebben op de reflectievragen. Doe je voordeel hiermee en koppel de uitkomsten terug naar je leerlingen.

Online veiligheid leerlingen 
Door de invoering van de nieuwe privacywetgeving dien je als docent meer rekening te houden met de persoonlijke gegevens van je leerlingen. Aangezien je een groepscode aanmaakt, kunnen alleen de mensen toegang krijgen tot de schrijfproducten die in bezit zijn van deze code. Er komen geen persoonlijke gegevens van leerlingen te staan in Peergrade, enkel hun e-mailadres en schrijfproduct. Derden hebben geen inzicht in de schrijfproducten van de leerlingen en kunnen dus ook géén contact maken met de leerlingen via deze ict-tool. Als docent is het je taak om de leerlingen instructie te geven over de risico's van het internet. Voordat je de leerlingen aan de slag laat gaan met deze ict-tool is het belangrijk om hier even bij stil te staan. 

Meerwaarde Peergrade voor schrijfvaardigheid
De ict-tool Peergrade is uitermate geschikt voor het vakonderdeel schrijfvaardigheid, omdat deze ict-toepassing leerlingen de mogelijkheid biedt elkaars teksten te voorzien van feedback. Feedback geven en ontvangen vormt een belangrijk onderdeel bij schrijfvaardigheid. Volgens Bonset, De Boer en Ekens (2015) is feedback een krachtig middel, omdat het leerlingen helpt hun huidige prestaties te verbeteren. Effectieve feedback biedt leerlingen een goede mogelijkheid om hun tekst te reviseren en zich te ontwikkelen als schrijvers (Parr & Timperley, 2010). Volgens Kennisnet (2014) is het effect van effectieve feedback op schrijfvaardigheid voornamelijk dat leerlingen inzicht krijgen in hun eigen schrijfkwaliteiten en dat leraren grip krijgen op hun leerproces. De ict-toepassing Peergrade sluit aan al deze (vak)didactische theorieën aan. Het is een krachtig hulpmiddel dat de leerlingen motiveert goede schrijvers te worden. Daarnaast biedt het zowel de leerlingen als de docent de kans inzicht te krijgen in het leerproces van de leerlingen. Ook zorgt Peergrade voor integratie met andere vakonderdelen van Nederlands. Zo hebben leerlingen de mogelijkheid om spelfouten van klasgenoten aan te geven in de kantlijn. Hierdoor zullen zij hun spelfouten verbeteren en dat stimuleert hun spellingbewustzijn. Een ander belangrijk voordeel van het werken met Peergrade is dat de docent kan reageren op de feedback van leerlingen én zelf feedback geven op het schrijfproduct. Tot slot is het gebruik van de ict-toepassing laagdrempelig. De leerlingen hoeven enkel de uitnodiging in hun mailbox te accepteren, de groepscode in te voeren en ze krijgen al toegang.
Peergrade; een doeltreffende en toegankelijke ict-toepassing die uitermate geschikt is voor het geven van feedback op schrijfproducten én die leerlingen bewust maakt van hun eigen schrijfvaardigheid. 

Door: Furkan Sogut

Bronvermelding
Bonset, H., de Boer, M., & Ekens, T. (2015). Nederlands in de onderbouw: een praktische didactiek (6e herziene druk). Bussum: Coutinho. 

Kennisnet. (2014, december). Weten wat werkt en waarom. Geraadpleegd op 24 oktober 2018, van https://www.kennisnet.nl/artikel/weten-wat-werkt-en-waarom-4w-2014-nummer-4/. 

Slooter, M. (2010). De vijf rollen van de leraar. Utrecht: CPS Uitgeverij. 

Parr, J. M. & Timperley, H. S. (2010). Feedback to writing, assessment for teaching and learning and student progress. Assessing Writing, 15, 68-85.