Verander Youtube in een klaslokaal!
De meeste docenten zijn bekend met
het directe instructiemodel. Dit is een model dat gebruikt kan worden om de les
een duidelijke structuur te geven. Het bestaat uit een aantal vaste fasen:
introductie, instructie, begeleid oefenen, zelfstandig oefenen en evaluatie.
Dus in feite het onderwerp inleiden en de aandacht van de leerlingen hierop
richten, uitleg geven, een oefening modelen (voordoen), dan mogen de leerlingen
zelf aan de slag en als afsluiting van de les kijkt de docent samen met de
leerlingen of de lesdoelen zijn behaald (Geerts en van Kralingen, 2016).
In de eerste drie fasen van het
model is het lastig om te differentiëren. Dit komt doordat deze fasen vaak
klassikaal gebeuren en als een docent een klas van dertig leerlingen voor zich
heeft, is het lastig om de uitleg op elke individuele leerling af te stemmen. De ICT-tool playposit zou de docent kunnen
helpen om te differentiëren binnen een klas. Playposit biedt namelijk de
mogelijkheid om de stof van de les op een online platform te zetten. De
leerlingen kunnen op hun eigen tempo door de uitleg heen gaan en kunnen zelfs
aangeven als ze denken dat de bepaalde uitleg niet nodig hebben. Dan slaat het
programma dat onderwerp over. Een docent kan hier ook controlevragen bij
stellen, om te controleren of een leerling de uitleg echt niet nodig heeft. Als
de uitleg gekoppeld is aan een filmpje, zal het filmpje ook anders verlopen dan
als hij aangeeft de uitleg wel nodig te hebben. Op deze manier is de leerling
zelf de baas over zijn eigen leerproces. Dit zorgt voor een gevoel van
autoriteit en dat is weer goed voor de interne motivatie van een leerling
(Geerts en Van Kralingen, 2016).
Naast het differentiëren, heeft
een docent ook de mogelijkheid om een filmpje te koppelen aan de theorie. Dit
filmpje, kan gewoon van Youtube afgehaald worden en vandaar ook de slogan van het bedrijf: ' Turn Youtube into a classroom with Playposit!' (Playposit.com, 2018). Maar dit wordt dan gewoon in het programma van Playposit afgespeeld en de docent kan dan hierbij
ook vragen stellen en deze op het goede moment in het filmpje laten verschijnen.
Op het moment dat de vraag verschijnt, pauzeert het filmpje. Doordat de vraag
direct in het filmpje gesteld wordt, hebben de leerlingen de informatie nog
vers in het hoofd zitten en weten ze direct wat er belangrijk is.
Playposit kan tijdens de les
worden ingezet, maar ook als huiswerk. De leerlingen kunnen thuis op de
computer gewoon inloggen om bij de materialen te komen. Het biedt dus mooi de
mogelijkheid om leerlingen thuis hun voorkennis vast op te laten halen en dat
kan weer tijd schelen in de les. Ook zou een docent er extra oefenmateriaal op kunnen
zetten, zodat de leerlingen zelf extra kunnen oefenen als ze dat willen.
Playposit ondersteunt de docent dus voornamelijk in het differentiëren binnen
een klas, maar geeft de leerlingen ook een stukje extra autonomie. Het kan dus
voor beide partijen een positieve invloeden op het leerklimaat binnen de les.
Een goed leerklimaat is voor de leerlingen erg belangrijk en biedt hen de
mogelijkheid om überhaupt iets te leren.
Ik heb al een aantal voorbeelden
genoemd hoe een docent Playposit zou kunnen toepassen tijdens een les. In het
volgende deel zal ik een concrete lesopzet presenteren voor het gebruik van Playposit.
Het concrete lesplan is als bijlage aan het einde van dit artikel te vinden. In
het artikel zelf zal ik zo duidelijk mogelijk te beschrijven wat het verloop
van de les is. Om het lesplan goed te begrijpen is het belangrijk om te weten
dat de tool de informatie in een ‘bulb’ aanbiedt.
Dit is hoe Playposit een filmpje
noemt die een persoon bewerkt heeft, zodat het gebruikt kan worden in bijvoorbeeld
de les. Ikzelf heb een bulb gemaakt over het schrijven van een betoog voor de derde
klas van het vmbo basis. Mocht u deze bulb willen bekijken, dan kan dat door op
de volgende link te klikken:
https://www.playposit.com/share/1293328/984373/-het-schrijven-van-een-betoog.
De bulb heeft de titel het schrijven
van een betoog.
Dit is dus een titel die meteen het onderwerp duidelijk maakt
en herkenbaar is voor de leerlingen. Als docent kan je zien hoe vaak je bulb
bekeken is, hoeveel antwoorden er gegeven zijn en welke antwoorden dat dan zijn.
Zo kan de docent toch controleren of er de juiste antwoorden zijn gegeven of
dat er toch misschien wat extra uitleg nodig is. Dus de docent heeft wel goed
in de gaten of de leerlingen hun eigen niveau goed inschatten.
Het onderwerp betoog is in de
tweede klas met deze leerlingen al een keer behandeld. Deze les is dus vooral
bedoeld om de kennis opnieuw op te halen. Hoe goed de leerlingen de stof nog
weten, verschilt per leerling. De een heeft dus meer uitleg nodig dan iemand
anders. Zoals ik al eerder heb verteld, speelt Playposit hier goed op in. Ik
heb aangegeven dat de leerlingen door kunnen spoelen in het filmpje. Als zij
denken dat ze alles weten, hoeven ze het filmpje niet te bekijken. Maar ze
moeten wel nog de vragen beantwoorden die er tijdens het filmpje gesteld
worden. Al ze daar het antwoord niet op weten, kunnen ze alsnog besluiten om
het filmpje te bekijken.
Maar een les begint natuurlijk al
bij de binnenkomst van de leerlingen. De docent heet de leerlingen welkom en vertelt
dat de leerlingen een laptop moeten pakken en op tafel moet leggen. De leerlingen
mogen de laptop nog niet open maken. De laptops zijn vaak te regelen bij de ICT-afdeling
van een school en anders is er vaak een computerlokaal aanwezig in een school.
Mochten beide opties niet beschikbaar zijn, is het eventueel ook mogelijk om de
leerlingen Playposit op hun telefoon te openen. Voor dit alles bespreekt de
docent eerst met de leerlingen de voorgaande les en daarna de lesdoelen. Voor deze
les heb ik de volgende lesdoelen opgesteld:
- - De leerlingen weten aan het einde van de les uit
welke onderdelen een betoog is opgebouwd.
- - De leerlingen weten aan het einde van de les wat
het doel van een betoog is.
- - De leerlingen kunnen aan het einde van de les
deze stappen in hun eigen schrijfproces toepassen.
- - De leerlingen weten dat ze zelf de keuze moeten
maken om de extra toegevoegde informatie bij de bulb te bekijken. Zij zijn zelf
de baas over hun eigen leerproces.
Deze lesdoelen geven voor de
leerlingen aan wat er deze les belangrijk is en waar zij op moeten letten
tijdens het werken. Als de lesdoelen duidelijk zijn mogen de leerlingen op het
teken van de docent beginnen met het bekijken van de bulb. Dit doen leerlingen
in stilte, ze moeten namelijk een filmpje kijken en hierbij doen ze een koptelefoon
op. Anders hoort de docent dadelijk dertig verschillende filmpjes door elkaar
heen en dat lijkt mij niet heel fijn. Leerlingen kunnen met Playposit dus niet
samenwerkend leren. Dit is natuurlijk wat minder, want uit onderzoek is
gebleken dat samenwerkend leren tot significant betere leerprestaties leidt,
maar Playposit hoeft niet elke les gebruikt te worden en een docent kan prima
de verschillende werkvormen afwisselen, zodat de leerlingen van alles wat
krijgen (Geerts en Van Kralingen, 2016).
De docent loopt rond als de
leerlingen de bulb aan het bekijken zijn, zodat hij de leerlingen kan helpen en
om te kijken of leerlingen bezig zijn met wat ze moeten doen. Als de leerlingen
klaar zijn, steken ze hun vinger op en dan komt de docent even controleren of
het gelukt is met de bulb. Als de leerlingen geen vragen hebben, krijgen ze de
opdracht om een betoog te schrijven over het gebruik van mobiele telefoons in
de klas. In deze opdracht is het belangrijk dat de leerlingen gebruik maken van
de stappen die er in de bulb genoemd zijn. Volgens Bonset (2015) is het
belangrijk om het schrijfproces in duidelijke stappen te verdelen, zodat de
leerlingen een handvat hebben om hun gedachten te ordenen. Ook tijdens dit
moment loopt de docent weer rond om vragen te beantwoorden. Als de leerlingen
klaar zijn met hun betoog neemt de docent ze in.
De les wordt afgesloten met het evalueren
van de lesdoelen. Hebben de leerlingen deze behaald? Als de leerlingen aangeven
deze niet behaald te hebben moet er duidelijk worden waar dat dan aan ligt. Aan
de opzet van de les of zijn de leerlingen zelf te snel door de les heen gegaan?
Dit is natuurlijk wel een gevaar van de leerlingen zelf de baas laten zijn over
hun eigen leerproces. Op de leeftijd dat leerlingen gaan puberen hebben zij
niet altijd goed voor ogen wat ze wel en niet kunnen.
Volgens Eveline Crone (2018)
komt dit door de stadia van de ontwikkeling waar de hersenen van een puber in
zitten. De plannings- en
controlefuncties in ons brein ontwikkelen zich pas aan het einde van de puberteit.
Aangezien een vijftienjarige hier nog niet is, zullen de meeste leerlingen nog
niet over deze functies beschikken en kunnen ze niet inzien waarom deze stof op
langere termijn belangrijk zal zijn.
Echter staat daar tegenover dat een
leerling moet leren om zelf zijn eigen leerproces te sturen. Door dit te doen
op een moment dat er geen zware gevolgen aan zitten als dit niet goed gaat, kan
een docent de leerling de ruimte geven om hiermee te experimenteren. Het is wel
belangrijk dat de docent de leerling hierin blijft begeleiden, maar daarom
loopt de docent ook altijd rond als de leerlingen zelf aan het werk zijn en houdt hij via Playposit de antwoorden van de leerlingen
in de gaten. Zo is er toch een vangnet voor de leerlingen, mocht het misgaan (Van der Veen, T. & Van der Wal, J.,2016).
Als laatste punt wil ik graag
benoemen dat er geen gegevens van de leerlingen online komen te staan door Playposit.
De leerlingen kunnen met hun inlogcode inloggen en hebben daarna zelf controle
over welke gegevens zij invullen, maar eigenlijk wordt alleen de naam van de
leerling gevraagd en meer niet. Het is dus een redelijk veilige omgeving voor
de leerling.
Zoals uit dit artikel is gebleken kan
Playposit een ondersteunende rol spelen voor een docent tijdens de instructiefase
van het directe instructiemodel. Het kan helpen om te differentiëren binnen een
klas en het kan de leerlingen een stukje autonomie bieden die er anders tijdens
een instructie vaak niet of minder is. De leerlingen krijgen meer controle over
hun eigen leerproces, maar de docent kan via Playposit nog wel in de gaten
houden of alles goed gaat. Dus als leerlingen nog niet klaar zijn om hun eigen
leerproces in te delen, is er altijd nog een stok achter de deur. Helaas biedt
Playposit nog niet de mogelijkheid om leerlingen samen te laten werken binnen
het programma. Maar de docent is natuurlijk altijd vrij om verschillende
werkvormen binnen een les toe te passen en als de docent elke les hetzelfde zou
doen, zou het ook maar saai worden. Dus verander Youtube in een klaslokaal met Playposit!
Bronnen
- - Bonset, De Boer & Ekens. (2015). Nederlands in de
onderbouw, een praktische didactiek. Bussum: Uitgeverij Coutinho.
- - Crone, E. (2018). Het puberende brein. Veenendaal: Prometheus.
- - Geerts, W. en Van Kralingen, R. (2016) Handboek voor leraren. Bussum: Coutinho.
- - Van der Veen, T. & Van der Wal, J. (2016) Van leertheorie naar onderwijspraktijk.
Groningen: Noordhoff Uitgevers.
Bijlage lesplan
Klas: VMBO 3Basis
Lesonderwerp: Het schrijven van een
betoog
Beginsituatie:
De leerlingen hebben het schrijven van
een betoog in de tweede klas al behandeld.
Leerdoelen leerlingen:
De leerlingen
weten aan het einde van de les uit welke onderdelen een betoog is opgebouwd.
De leerlingen
weten aan het einde van de les wat het doel van een betoog is.
De leerlingen
kunnen aan het einde van de les deze stappen in hun eigen schrijfproces
toepassen.
De leerlingen
weten dat ze zelf de keuze moeten maken om de extra toegevoegde informatie
bij de bulb te bekijken. Zij zijn zelf de baas over hun eigen leerproces.
Leerdoelen docent:
De docent weet aan
het einde van de les hoe hij de leerlingen kan controleren als ze bezig zijn
op hun device.
De docent kan
aan het einde van de les de aandacht van de leerlingen naar zich toe trekken,
ook als er een device op tafel ligt waar de leerlingen mee aan de slag mogen
of al mee aan de slag zijn geweest.
Tijd Activiteiten leerling
Activiteiten docent Media
|
Opening
10 minuten
|
Leerlingen komen het lokaal binnen en
leggen hun laptop/tablet op tafel.
De leerlingen kunnen vertellen wat ze
vorige les gedaan hebben.
|
Docent verwelkomt de leerlingen bij de deur als
ze binnenkomen.
Op het bord staat dat de leerlingen een
tablet/laptop moeten pakken, maar openen deze nog niet.
Als iedereen binnen is leidt de docent
de les in, door aan iemand te vragen de vorige les samen te vatten en wat we
deze les gaan behandelen en wat de lesdoelen van deze les zijn.
|
-
Laptop/tablet
-
Internetverbinding
-
De bulb moet
gemaakt zijn.
-
Powerpoint eventueel
waar alle informatie duidelijk op het staat voor de leerlingen.
-
Inloggegevens
voor de leerlingen.
|
|
Kern
10 minuten
20 minuten
|
Leerlingen openen hun laptop en loggen
in op Playposit.
Leerlingen openen de juiste Bulb, kijken
het filmpje en beantwoorden de vragen.
Dit doen de leerlingen in stilte, ze
doen koptelefoons op.
Als de leerlingen klaar zijn met de Playposit
steken zij een vinger op, dan komt de docent even controleren of het gelukt
is en dan krijgen ze de vervolgopdracht.
De leerlingen gaan een betoog
schrijven en volgen hierbij de stappen die in het filmpje zijn benoemd op. De
leerlingen mogen hun device bij de hand houden om het filmpje nogmaals te
bekijken. Tijdens het schrijven mogen de leerlingen fluisterend met hun
buurman overleggen.
|
De docent geeft aan dat er vandaag met
Playposit gewerkt wordt. De docent legt uit welke Bulb de leerlingen moeten
openen.
Als dit duidelijk is mogen de laptops
open en kunnen de leerlingen inloggen op Playposit.
De docent loopt rond om te kijken of
het inlogproces goed verloopt en blijft aanspreekbaar voor vragen vanuit
leerlingen.
De docent heeft een vervolgopdracht
voor de leerlingen klaar liggen. De leerlingen moeten een kort betoog
schrijven over het gebruik van mobieltjes in de klas.
De docent loopt rond om eventuele
vragen te beantwoorden.
Als leerlingen eerder klaar zijn,
heeft de docent een extra opdracht klaar liggen.
|
-
Extra oefenopdrachten
voor de snelle werkers.
|
|
Afsluiting:
10 minuten
|
De leerlingen loggen uit en sluiten
hun device af en leveren hun betoog in.
Vervolgens beantwoorden de leerlingen
de controlevragen en gaan bij zichzelf na of zij de lesdoelen behaald hebben.
Leerlingen noteren eventueel het
huiswerk.
|
De docent geeft aan dat de leerlingen
mogen uitloggen en hun laptops of tablets mogen afsluiten. De docent neemt de
geschreven betogen in.
De docent heeft een aantal controlevragen
opgesteld waarmee hij evalueert of de lesdoelen zijn behaald.
Daarna sluit de docent de les samen
met de leerlingen af door het eventuele huiswerk te vermelden.
|
-
Controlevragen en
de lesdoelen duidelijk in beeld voor de leerlingen.
-
Uit welke onderdelen
zijn een betoog opgebouwd?
-
Wat is het doel
van een betoog?
-
Welke stappen
heb je ondernomen om je betoog te schrijven?
-
Hielpen die
stappen jou om het betoog te schrijven?
-
Wie heeft er
gezien dat er nog een aantal links bij de bulb stonden die je doorverwezen
naar pagina’s met extra informatie?
|
