Wakelet: creëer je eigen verhaal

Creëer je eigen verhaal

Wakelet is een gratis digitale tool waarmee je online materiaal kunt verzamelen, beheren, creëren en delen. Zo'n verzameling heet een 'Wake' en kan bestaan uit eigen materiaal (documenten, aantekeningen, foto's, filmpjes), materiaal dat is verzameld via internet of een combinatie daarvan. Denk hierbij niet alleen aan (linkjes van) websites, maar ook foto's, filmpjes, berichten of andere content van verschillende sociale media als Twitter, Facebook, Instagram en Youtube. Ideaal om als docent informatie en studiemateriaal aan te bieden aan je leerlingen. En voor leerlingen om te oefenen met hun online zoekvaardigheden of het vertellen van een digital story. Jij verzamelt bij elkaar passende informatie, Wakelet zorgt voor een overzichtelijke vormgeving.

Waarom Wakelet?

Op internet en alle bijbehorende sociale media is ontstellend veel informatie te vinden. Zo veel, dat je door de bomen al snel het bos niet meer kunt zien. Goed leren zoeken is al een kunst op zich, om nog maar niet te spreken van het leren vinden van de juiste informatie, deze op waarde te schatten en goed te gebruiken. Dit zijn bij uitstek 21e eeuwse vaardigheden, die horen bij digitale geletterdheid. Maar het zijn ook vaardigheden die jongeren veel minder goed beheersen dan zij - en wij - denken (Pijpers, 2017, p. 10). 

Wakelet is een mooie manier om dit zoeken en selecteren van informatie te oefenen. Een stap verder - voor hogere leerjaren - is het duiden van deze informatie, of op zijn minst proberen er door eigen aantekeningen een goed lopend verhaal van te maken. De tool is erg gebruiksvriendelijk en met een browser add-on kun je ook tijdens het surfen linkjes opslaan. In Wakelet zelf is het kopiëren en plakken van content ook heel simpel. Wakelet zelf zorgt voor een overzichtelijke vormgeving, de nadruk voor de gebruiker ligt dus op het verzamelen van informatie. Michel Lucassen vat in zijn artikeltje op vernieuwenderwijs.nl de meerwaarde van Wakelet als volgt samen:

   "Wakelet is dus een handige tool voor zowel leerlingen als docenten om ‘content’ te ‘cureren’. 

    Kort gezegd: het verzamelen en uitzoeken van goede informatie, passend bij een bepaald    

    onderwerp. Niet zomaar allerlei linkjes kopiëren en bij elkaar zetten, maar een goede afweging 

    maken van verschillende soorten inhoud, waarbij je de beste stukken uitlicht. Dit selecteren is een 

    goede graadmeter van wat een leerling weet en kan: alleen door de juiste kennis kun je een goede 

    afweging maken over wat je wel en niet laat zien." (Lucassen, 2018)

In onderstaand filmpje legt een docent uit hoe hij Wakelet gebruikt in het onderwijs en laat hij vooral zien hoe de tool in de praktijk werkt. Andere, wat meer gelikte, filmpjes over hoe Wakelet werkt en wat je ermee kunt, zijn te vinden op het youtubekanaal van Wakelet. 

Lesdoelen
Hoofddoel

• leerlingen kunnen aan het einde van de lessenreeks over een bepaald onderwerp relevante informatie verzamelen vanuit verschillende bronnen én hiervan een overzichtelijk verhaal maken in de vorm van een geschreven rapportage of recensie.

Subdoelen 
Leerlingen kunnen aan het einde van de lessenreeks:

• online informatie zoeken op internet en sociale media,
• deze beoordelen op bruikbaarheid,
• informatie selecteren voor hun einddoel, 
• aan de hand van de gevonden informatie een rapportage of recensie schrijven.

Lesopzet
Deze lessenreeks is bedoeld voor leerlingen van havo/vwo 3 en neemt ongeveer drie lesuren in beslag. De leerlingen werken individueel aan hun eindproduct. Een eigen device (iPad of laptop) is aan te bevelen, anders dient een computerlokaal gereserveerd te worden. Voorkennis over tekstdoelen, tekstsoorten en de algemene indeling van teksten moet aanwezig zijn (dit wordt doorgaans in de eerste twee leerjaren aangeboden). Vaak hebben de leerlingen ook al een paar zakelijke schrijfopdrachten gehad, zoals een zakelijke brief of een eerste oefening met een betoog.

Stap 1: voorkennis ophalen
De docent haakt in op de actualiteit, bijvoorbeeld een recent voorval van 'fake news'. Hij vraagt aan de leerlingen of zij ook voorbeelden kennen en of ze kunnen aangeven hoe ze beoordelen of een bron betrouwbaar is. Inventariseer de antwoorden en stuur indien nodig bij. Wijs bijvoorbeeld op het verschil tussen .com en .org, al dan niet aanwezige advertenties op een website, mogelijke belangen van de auteur, gerenommeerde nieuwsbronnen versus Facebook of blogs. Laat ook zelf een voorbeeld zien: voer een (van te voren bedachte) zoekterm in en selecteer een betrouwbare en minder betrouwbare bron en wijs op de verschillen. Als er genoeg tijd is, is webdetective.nl een leuke aanvullende opdracht. Aan de hand van een checklist met een puntensysteem kunnen leerlingen daar een website op betrouwbaarheid beoordelen.  (10 minuten)

Stap 2: opdracht uitleggen
De docent legt het doel van de opdracht uit en neemt onderstaande stappenplan met de leerlingen door. Het is handig om dit stappenplan met de leerlingen te delen via de mail of de beamer. De opdracht: bedenk een evenement waarover je vanuit verschillende invalshoeken (internet, sociale  media) informatie kunt verzamelen. Met behulp van de tool Wakelet verzamelen de leerlingen de meest relevante informatie in een overzichtelijke vormgeving. Uiteindelijk moeten ze met dit materiaal een rapportage of een recensie van het evenement schrijven. De Wakelet en het geschreven product worden beoordeeld.
Geef ook voorbeelden van een geschikt evenement, met bijbehorende bronnen. Ik kies zelf voor mijn eigen hobby: sportklimmen. Deze sport kent net als bijvoorbeeld schaatsen een wereldbekercircuit. De afzonderlijke bekerwedstrijden worden op youtube uitgezonden, via youtube of twitter kunnen kijkers reageren of vragen stellen aan de online presentatoren. Veel wedstrijdklimmers en hun coaches delen hun eigen ervaringen over de wedstrijd ook op hun blogs, facebook, instagram of twitter, de internationale bond houdt in real time de scores bij en verschillende klimwebsites en magazines publiceren ook berichten op hun sites en sociale mediakanalen. Genoeg informatie dus om vanuit verschillende invalshoeken een verslag van een wedstrijd samen te stellen. Andere voorbeelden zijn wellicht het Eurovisie Songfestival, grote sportevenementen, een aflevering van The Voice of Wie is de mol, Koningsdag, parlementsverkiezingen, etc.
(15 minuten)

Stap 3: praktische voorbereiding
Laat de app Wakelet zien en laat de leerlingen een account aanmaken: ga naar wakelet.com en klik op op 'sign up'. Laat kort zien hoe de leerlingen een wake kunnen maken: klik op 'new collection/story' en volg de aanwijzingen. Wijs ook op de privacy settings: klik op het drop down menu naast de knop 'notify' en kies voor 'private'. Pas als de wake helemaal klaar is, kunnen de leerlingen deze via dezelfde knop delen met de docent, via e-mail of bijvoorbeeld Google Classroom.
Om informatie te verzamelen moeten leerlingen naast internet de beschikking hebben over verschillende social media accounts. Als ze die nog niet hebben, of hun privé-account niet willen gebruiken, moeten ze minimaal een facebook-, instagram- en twitteraccount aanmaken. Wijs ook hier op de privacy settings: buitenstaanders hoeven niet mee te kijken en voor deze opdrachten volgen ze alleen anderen (sporters, deelnemers of verslaggevers aan het gekozen evenement). Ze hoeven zelf niet gevolgd te worden. (10-20 minuten)

Stap 4: evenement kiezen
Laat iedere leerling individueel een evenement kiezen. Stimuleer diversiteit, maar een aantal dezelfde evenementen is niet erg. De kans is namelijk groot dat er over hetzelfde evenement heel diverse informatie wordt gevonden. Inventariseer de keuzes van de leerlingen en bedenk of ieder evenement genoeg bronmateriaal kan opleveren. Een actueel evenement is uiteraard het handigst, maar vaak is online lang na afloop van een evenement veel informatie te vinden.
De leerlingen bedenken vervolgens wie ze moeten volgen om informatie te verzamelen: sporters, politici, popsterren, commentatoren, etc. en volgen deze mensen op hun verschillende sociale media kanalen. De docent kan eventueel voorbeelden uitvragen en/of individuele leerlingen op weg helpen.(10-20 minuten)

Stap 5: informatie verzamelen
Deze stap kan eventueel ook thuis plaatsvinden, net als het volgen van de verschillende informatiebronnen. Als leerlingen voor een actueel evenement kiezen dat bijvoorbeeld in het weekeinde plaatsvindt, kunnen ze dit prima thuis doen. Reserveer er anders ongeveer een hele les voor. Tijdens deze stap zoeken de leerlingen informatie, beoordelen deze op betrouwbaarheid en relevantie voor hun verhaal en importeren de linkjes, foto's en andere content in hun wake. Tijdens de les (of de volgende les, als de leerlingen thuis hebben gewerkt), loopt de docent rond, bekijkt de wakes van de leerlingen en vraagt ze af en toe naar het hoe en waarom van hun keuze. Indien nodig kan in een klassikale onderbreking een voorbeeld van een leerlingen worden uitgelicht, om anderen op weg te helpen of een element over betrouwbaarheid, keuze van de bron, etc. toe te lichten.  Laat de leerlingen in hun wake ook aantekeningen maken bij iedere bron: wie is het, wat zegt diegene, waarover. Kortom: geef een korte duiding van iedere bron. (50 minuten)

Stap 6: wakes presenteren
Geef de leerlingen zo'n 10 minuten de tijd voor de laatste vormgeving van hun wakes en kies vervolgens enkele leerlingen uit om hun wake op de beamer te laten zien. Laat ze zelf commentaar geven op hun bronnen en keuzes en stel indien nodig vragen (ook aan de rest van de klas) over het zoekproces, betrouwbaarheid, keuzes, diversiteit van de bronnen, etc. (20 minuten).

Stap 7: rapportage of recensie schrijven
De docent geeft uitleg over het schrijven van een rapportage of recensie, met behulp van de aanwezige voorkennis over tekstdoelen, tekstsoorten en indeling van teksten. Geef een woordaantal op (circa 500 woorden) en laat de leerlingen met behulp van hun wakes een rapportage of recensie schrijven over hun evenement. De geschreven producten kunnen beoordeeld worden op inhoud (diverse bronnen, betrouwbaarheid, volledigheid van informatie), spelling en/of schrijfstijl (passend bij de tekstsoort en het tekstdoel). De leerlingen delen hun geschreven product en hun wake met hun docent via mail of Google Classroom.

Afsluitende les
Als de geschreven producten zijn nagekeken en van feedback voorzien, kan de docent nog eens terugkijken op de opdracht. Wat vonden de leerlingen van het werken met Wakelet? Wat ging goed, waar liepen ze tegenaan? Hoe ging het verzamelen en beoordelen van informatie? Hoe ging het omzetten van de online content naar een geschreven verslag?

Ter overweging
Bovenstaande lesopzet is uiteraard in te korten dan wel te versimpelen door de schrijfopdracht achterwege te laten. De focus ligt dan op het zoeken, verzamelen en selecteren van online informatie. In deze vorm is de opdracht ook in lagere leerjaren in te zetten. In plaats van informatie verzamelen over een evenement is dan ook te kiezen voor bijvoorbeeld een spreekbeurt, of gewoon een willekeurig onderwerp waarover relevante informatie moet worden verzameld. Daar ligt namelijk de echte kracht van Wakelet: een handige tool die leerlingen en docenten kunnen inzetten bij het oefenen van hun online zoekvaardigheden, een onmisbare 21e eeuwse vaardigheid.

Bronnen
Lucassen, M. (2018). Wakelet: makkelijk digitale verzamelingen maken. Geraadpleegd op 23/12/2018 van http://www.vernieuwenderwijs.nl/wakelet-makkelijk-digitale-verzamelingen-maken/


Morris, K. (2018). Using Wakelet In The Classroom For Curation And Research. Geraadpleegd op 23/12/2018 van http://www.kathleenamorris.com/2018/08/27/wakelet/
Pijpers, R. (2017). Handboek digitale geletterdheid. Geraadpleegd op 23/12/2018 van https://www.kennisnet.nl/fileadmin/kennisnet/digitale-geletterdheid/Handboek_digitale_geletterdheid.pdf

Pijpers, R. (2017). Alles wat je moet weten over 21e eeuwse vaardigheden. Geraadpleegd op 23/12/2018 van https://www.kennisnet.nl/artikel/alles-wat-je-moet-weten-over-21e-eeuwse-vaardigheden/