De docent heeft voor verschillende vraagmogelijkheden ook keuze uit verschillende soorten antwoordweergave. Om leerlingen hun mening te laten geven, kun je de optie 'open ended' gebruiken. Leerlingen mogen hier vrij hun gedachten invullen. Wil je het meer sturen, dan kun je multiple choice-antwoorden laten geven, die zichtbaar gemaakt worden in een staafdiagram. Deze optie is ook handig als je vragen wilt stellen waarvan leerlingen de antwoordmogelijkheden al kennen. Een andere mooie visuele weergave is het woordweb. Hiermee worden leerlingen gedwongen om kort en bondig hun gedachten weer te geven. Dit is geschikt voor het ophalen van voorkennis. Dit zijn de meest gebruikte weergaven, maar er zijn er nog meer mogelijk met de gratis versie. Kortom: de mogelijkheden zijn eindeloos.
Als docent moet je vooraf eenmalig registreren om gebruik te maken van de app. Vervolgens kun je verschillende presentaties maken met maximaal 4 slides per presentatie. De leerlingen kunnen antwoord geven op de vragen door een code in te vullen bij menti.com. Let op: dit is dus een ander webadres dan de docent gebruikt. Het gebruik van Mentimeter is gratis. Voor enkele extra opties moet je wel betalen, maar dit is niet noodzakelijk. Mocht je een uitgebreidere beschrijving van de werking van Mentimeter willen: hieronder vind je een filmpje van de makers van Mentimeter. Ze leggen hierin uit waarom ze ermee begonnen zijn, wat de toegevoegde waarde is van Mentimeter en hoe je het kunt gebruiken.
Lesopzet
Lesdoelen en benodigdheden
Voor deze lesopzet heb ik het onderdeel fictie gekozen, omdat fictie veel draait om het geven van meningen. De les is gemaakt voor havo/vwo 1. In deze les is het de bedoeling om ze kennis te laten maken met begrippen rondom fictie. De lesdoelen zijn gebaseerd op de kerndoelen en referentieniveaus die horen bij het fictieonderwijs (Bonset, De Boer & Ekens, 2015). De lesdoelen zijn als volgt:- De leerling kent het verschil tussen fictie en non-fictie en kan dit ook in eigen woorden uitleggen.
- De leerling kan het verschil noemen tussen realistische en niet-realistische fictie.
- De leerling kan bij verschillende verhalen aangeven of het fictie/non-fictie, realistisch/niet-realistisch is.
- De leerling kan beargumenteerd zijn of haar mening geven.
Je hebt voor deze les een smartboard nodig. Elke leerling moet zijn/haar telefoon bij zich hebben en daarnaast een schrift met pen. Van tevoren maak je de presentatie op Mentimeter. Met de gratis versie kun je maximaal 3 slides maken. Maak de volgende slides:
- Selecteer bij Question type 'Multiple choice'. Bij de vraag vul je de volgende stelling in: 'Ik houd van boeken lezen. De antwoorden kun je zelf bepalen, maar een optie zijn de volgende antwoorden: Ja / Nee, ik houd meer van series / Ja, maar ik vind ook films/series leuk / Nee, ik vind geen van beide leuk
- Selecteer bij Question type '2 by 2 matrix'. Bij de vraag vul je de volgende opdracht in: Plaats de boekverfilmingen op de juiste plek in het schema.' Bij items vul je alle titels in. Bij dimensions vul je bij verticaal 'fictie' in en bij horizontaal 'realistisch'.
- Selecteer bij Question type 'Open ended'. Bij de vraag vul je in: Wat heb je deze les geleerd? Leerlingen kunnen hier hun eigen gedachten invullen.
Intro les
De docent moet op tijd beginnen, om er zeker van te zijn dat de beamer of het smartboard goed werkt. Ook moet hij van tevoren inloggen, zodat de presentatie netjes klaarstaat. Het begin van de les zal iets anders verlopen dan normaal, omdat leerlingen deze keer hun telefoon mogen gebruiken. Aan het begin geeft de docent dat aan bij de leerlingen en bespreekt de lesdoelen met ze. Hij vertelt dat je eerst graag hun mening wil weten over boeken en lezen. De docent geeft vervolgens aan de leerlingen de instructie om naar mentimeter te gaan, de code in te vullen en antwoord te geven op de vraag van de eerste slide. Nadat leerlingen deze vraag hebben ingevuld, kijkt de docent naar de opvallende voorkeuren van de klas en bespreekt dit met de leerlingen in een klassengesprek. Dit onderdeel duurt ongeveer 10 minuten.
Theorie
Om de opdracht van de tweede slide te kunnen maken, moet de docent eerst uitleg geven over het verschil tussen fictie/non-fictie en realistisch/non-realistisch. Hiervoor tekent de docent snel een matrix op het bord zoals in slide 2 en legt de theorie hierbij uit. Hierbij geeft hij ook voorbeelden, maar niet die van de fictiequiz in de volgende stap. De leerlingen luisteren hierbij naar de uitleg en stellen vragen. Eventueel kan de docent ook nog aan de leerlingen vragen om zelf boeken te noemen om in het kader te plaatsen. Als dit onderdeel klaar is, moeten de leerlingen hun mobiel aan de kant leggen, maar de quiz niet wegklikken. in totaal duurt dit onderdeel 10 minuten.
Fictiequiz
De docent vraagt leerlingen om hun schrift en pen te pakken en legt de bedoeling van de quiz uit. Daarna zet hij de videoquiz over fictie op YouTube aan. De quiz bestaat uit tien fragmenten van trailers van Nederlandse boekverfilmingen. Elk fragment duurt ongeveer 30 seconden, na elk fragment krijgt de leerling 5 seconden om het antwoord op te schrijven. De leerlingen kijken de quiz en schrijven in de tijd tussen de vragen op of ze denken of het fragment fictie/non-fictie, realistisch/non-realistisch is. Aangezien 5 seconden vrij kort is, is het aan te raden om van tevoren op het whiteboard de antwoordmogelijkheden van slide 2 op het bord naast het scherm te schrijven, zodat leerlingen kunnen kiezen tussen A/B/C/D. De videoquiz duurt ongeveer 7 minuten. Inclusief instructie duurt het maken van de quiz ongeveer 10 minuten. De quiz is ook hieronder te bekijken:
De docent koppelt de quiz terug met de klas aan de hand van slide 2 van de Mentimeterpresentatie. De leerlingen vullen de antwoorden uit hun schrift in op de mentimeterapp en zo is gelijk inzichtelijk waar de leerlingen hun antwoorden plaatsen. Vervolgens bespreekt de docent de uitkomsten met de klas en geeft ook de 'juiste' antwoorden. Bij de uitkomsten vraagt hij ook naar een uitleg van leerlingen bij een gegeven antwoord. Indien er discussie op gang komt over de antwoorden, gebruik deze gelegenheid dan om uit te leggen dat de indeling van fictie soms twijfelachtig kan zijn en dat het daarom belangrijk is om goed uit te kunnen leggen waarom een leerling die indeling heeft gemaakt. Dit onderdeel duurt 10 a 15 minuten.
Afsluiting
De docent sluit de les af door te kijken wat iedereen heeft geleerd deze les en dit ook inzichtelijk te maken voor de leerlingen. Hiervoor gebruikt hij slide 3 van de Mentimeterpresentatie. Het is een open vraag en leerlingen hebben maximaal 250 woorden om antwoord te geven op de vraag wat ze geleerd hebben. Als iedereen de vraag heeft ingevuld, bespreekt hij ook dit na met de klas en herhaalt hij nog een keer de definities van fictie.
De leerlingen kunnen nu aan het eind van de les verhalen beoordelen op of het wel of geen fictie is. Ook weten ze nu hoe het komt dat een boek soms non-fictie lijkt, maar waarom dit niet zo is. Door de quiz zijn ze hopelijk enthousiast gemaakt voor verhalen en maakt dit ze ook gemotiveerder om de boeken te lezen.
Didactische verantwoording
De tool Mentimeter vergroot de individuele aanspreekbaarheid van leerlingen. Elke leerling moet namelijk meedoen en een antwoord invullen. Doordat de antwoorden gelijk op het bord verschijnen, kan de docent zien wie wel en niet meedoen. Ook kan hij de gegeven antwoorden bespreken en eventueel zelfs terugkoppelen naar de leerlingen die dit gegeven heeft. Elke leerling is daardoor individueel aanspreekbaar (Ebbens & Ettekoven, 2013, p.15).
Doordat de antwoorden zo snel inzichtelijk gemaakt worden, is het voor de docent ook makkelijker om feedback te geven op de antwoorden. Het gaat hierbij om directe feedback. Het is voor leerlingen belangrijk om directe feedback te ontvangen, omdat ze dan beter weten waar ze wel en niet toe in staat zijn. Hierdoor kunnen ze effectiever leren en krijgen ze meer zelfvertrouwen (door positieve feedback). Deze positieve feedback heeft ook een gunstige invloed op het leerproces. (Geerts & van Kralingen, 2012).
Fictie is een geschikt onderdeel om Mentimeter toe te passen. Leerlingen die normaal niet goed hun vinger durven opsteken in de klas, hebben nu wel de kans om te laten zien wat ze weten en hierover positieve feedback te ontvangen. Dit versterkt hun gevoel van competentie, een van de drie basisbehoeften (Ros & Castelijns, 2014). Dit verhoogt hun motivatie om actief mee te doen met de les.
Normaal is een mobiele telefoon een afleider in de les, maar met deze tool kun je de telefoon juist gebruiken om de aandacht erbij te houden. Als je de leerlingen goed instrueert over het gebruik van de mobiele telefoon, is het een mooie manier om beter aan te sluiten op de belevingswereld van leerlingen en dit kan dus de motivatie verhogen om beter betrokken te zijn bij de les (Kappert, 2018). Ditzelfde geldt ook voor de toepassing van de videoquiz op Youtube.
Door: Eline Rutgers
Door: Eline Rutgers
Bronvermelding
Bonset, H., De Boer, M., & Ekens, T. (2015). Nederlands in de onderbouw: een praktische didactiek (6e herziene druk). Bussum: Coutinho.
Ebbens, S. & Ettekoven, S. (2013). Samenwerkend leren. Bussum: Coutinho.
Geerts, W. & Van Kralingen, R. (2012). Handboek voor leraren. Bussum: Coutinho.
Kappert, J. (2018, 13 augustus). Mobiele telefoons in de klas... hoe houd je de regie?. Geraadpleegd op 8 januari 2019, van: https://www.kennisnet.nl/artikel/mobiele-telefoon-in-de-klas-hoe-houd-je-de-regie/
Ros, A. & Castelijns, J. (2014). Gemotiveerd leren en lesgeven. Bussum: Coutinho.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.