De tool MindMeister
Met de online tool MindMeister kan je heel gemakkelijk en overzichtelijk een mindmap maken. Het werkt als volgt: eerst maak je een account aan, door je e-mailadres en een wachtwoord in te voeren. Daarna kan je gelijk aan de slag met het maken van een mindmap. Op de eerste pagina staat eerst een uitleg over de werking van het programma. Als je deze stapjes volgt, kom je vanzelf tot het maken van een goede mindmap. Eerst begin je in het midden met het onderwerp en daarna kan je alle steekwoorden bij dit onderwerp invoeren. Het programma zet automatisch de lijntjes.
Ook kan je verschillende kleurtjes, verschillende lettertypes en smileys gebruiken. Daarbij kan je de mindmap delen, dus de mindmap kan ook doorgestuurd worden naar andere leerlingen of docenten. Je kunt ook personen toevoegen aan de mindmap, waardoor je samen ook één mindmap kunt maken. Het maken van een mindmap is een goede manier om de voorkennis over een bepaald onderwerp te activeren. Ook kan deze tool gebruikt worden als huiswerk. Leerlingen lezen bijvoorbeeld een boek en maken hierbij een mindmap via MindMeister. In het midden van de mindmap komt dan de titel van het boek te staan met daaromheen alle belangrijke aspecten van het boek. Deze mindmap kan dan met de docent gedeeld worden via de mail en op deze manier kan de docent de mindmap bekijken en eventueel beoordelen. Het is een creatieve manier om een boek te verwerken.
Het volgende filmpje legt ook kort uit hoe de tool MindMeister werkt.
Vaardigheden en lesdoelen
De les die ik ga uitvoeren met behulp van deze tool, is een les fictie voor 2 havo. De hele klas heeft hetzelfde boek gelezen en ze gaan in deze les in groepjes een mindmap maken over het boek met MindMeister.
Met deze tool ontwikkelen de leerlingen verschillende vaardigheden. Ze leren de belangrijkste punten schematisch weer te geven, maar ze leren ook om goed de instructies te lezen. Ze werken met deze tool dus zowel aan leesvaardigheid, als het kunnen samenvatten van een tekst/verhaal.
Het belangrijkste kerndoel dat deze les centraal staat, is:
- De leerling leert deel te nemen aan overleg, planning en discussie in een groep op 3F-niveau (SLO, 2016)
Dit kerndoel is een algemeen doel dat deze les centraal staat. Daarbij heb ik ook twee lesdoelen die behaald en gecontroleerd moeten zijn aan het eind van de les. De lesdoelen:
- Aan het eind van de les weten de leerlingen wat er met 'tijd en ruimte' in een boek wordt bedoeld.
- Aan het eind van de les kunnen de leerlingen de personages, de motieven, de tijd, de ruimte, de gebeurtenissen en hun eigen mening over het boek in een mindmap (in steekwoorden) weergeven.
Voorkennis en begin van de les
De leerlingen hebben, voordat deze les begint, al twee lessen fictie gehad. Deze les is dus de derde les fictie. In de eerst les is het onderwerp 'personages' aan bod gekomen. Dit begrip is uitgelegd en de leerlingen hebben uit een aantal fragmenten de belangrijkste hoofdpersonages en bijfiguren moeten halen. De tweede les stond in het teken van 'tijd en ruimte' en daaraan gekoppeld 'gebeurtenissen'. Waar gaat het verhaal over? Welke verhaallijnen zijn er? Hierover hebben de leerlingen ook eerst een uitleg gehad en vervolgens zijn ze met dezelfde fragmenten als de eerste les aan de gang gegaan.
Aan het begin van de eerste les mocht de klas een boek kiezen, die ze alleen zouden gaan lezen. Aan het begin van deze les (les 3) moet het boek uit zijn. Ook moeten de leerlingen het boek meenemen.
De les wordt begonnen met een herhaling van de vorige lessen. Wat weten de leerlingen nog?
Daarna laat de docent een deel van een filmpje zien over motieven. Na dit filmpje wordt kort door de leerlingen samengevat wat er werd verteld (verschil tussen leidmotief en verhaalmotief) en de docent schrijft dit op het bord. Daarna vraagt de docent of de leerlingen in het boek ook een voorbeeld kunnen geven van een verhaalmotief en een leidmotief.
Dit deel van de les duurt ongeveer 15 minuten. In deze fase van de les is de docent eerst de gastheer (Slooter, 2015), omdat hij de leerlingen moet ontvangen en contact moet maken met de leerlingen. Daarna gaat de docent al snel over naar de rol als presentator en didacticus (Slooter, 2015).
Uitleg van de opdracht
Voordat de docent begint met de opdracht, inventariseert hij wie het boek niet uit heeft. Deze leerlingen worden apart gezet en gaan verder met het lezen van het boek.
De andere leerlingen krijgen eerst instructie, voordat ze in groepjes aan het werk gaan. De leerlingen gaan een mindmap maken over het gelezen boek via MindMeister. In het midden van de mindmap komt de titel van het boek te staan. Elke tak daaromheen is een ander aspect van verhaalanalyse. Een tak voor personages, een tak voor tijd, een tak voor ruimte, een tak voor motieven, een tak voor gebeurtenissen en een tak voor eigen mening. Per tak kunnen meerdere steekwoorden worden toegevoegd. De klas wordt daarna in heterogene groepjes verdeeld. De docent nummert alle leerlingen en de leerlingen met hetzelfde nummer gaan bij elkaar zitten. Elk groepje krijgt de uitleg van de opdracht ook nog op papier. Het groepje moet samen tot één mindmap komen, dus ze moeten met elkaar overleggen wat er wel en niet in moet komen te staan. Daarnaast worden de leerlingen gemotiveerd om de mindmap zo creatief mogelijk te maken, want de mindmap komt in het leesdossier en hier krijgen de leerlingen een cijfer voor.
De opdracht
De klas werkt in groepjes van vier aan één mindmap. Elk groepje krijgt één laptop waarop de mindmap gemaakt gaat worden. Een leerling maakt een account aan, de instructies hiervoor schrijft de docent op het bord. De docent laat de leerlingen eerst zelf uitzoeken hoe ze met het programma moeten werken. Er wordt een stappenplan gegeven in MindMeister en als ze die volgen, kunnen de leerlingen er zelf mee aan de slag. De docent helpt tussendoor de groepjes die er niet uitkomen.
Ook tijdens het maken van de mindmap loopt de docent rond om vragen van leerlingen te beantwoorden, maar hij laat ze vooral zelf werken en zelf dingen uitzoeken.
Wanneer de leerlingen klaar zijn, deelt de leerling het ontwerp met de docent. De docent helpt de groepjes hiermee.
Dit duurt ongeveer 30 minuten. De docent heeft dus vooral een begeleidende rol. Hij heeft dus nu meer een rol als pedagoog en coach (Slooter, 2015). Hij ziet erop toe dat alle groepjes en alle groepsleden serieus met de opdracht bezig zijn.
Afsluiting
Aan het einde van de les laat de docent de verschillende mindmappen op het bord zien en vraagt de andere leerlingen om tips/tops. De leerlingen krijgen hierna nog de kans om de mindmap te verbeteren en het voor de volgende les weer opnieuw bij de docent in te leveren.
Daarna bespreekt de docent de les na, wat hebben we deze les behandeld? Wat weten jullie nog? Hoe vonden jullie het om op deze manier een boek te verwerken?
De leerlingen die het boek nog niet uit hadden, moeten voor de volgende les zelf een mindmap maken en deze gedeeld hebben met de docent, zodat de docent deze op kan nemen in het leesdossier.
Dit duurt ongeveer 15 minuten. In deze fase is de docent de afsluiter (Slooter, 2015). In deze fase wordt teruggeblikt op het proces en de inhoud van de les.
Klassenmanagement en veiligheid
Bij deze les is het dus belangrijk om een lokaal te gebruiken waarbij de tafels makkelijk gedraaid kunnen worden, zodat er groepjes gemaakt kunnen worden. Ook moet je van tevoren een aantal laptops reserveren en opladen. Je kunt er ook voor kiezen om in een computerlokaal te werken.
Per groepje maakt één leerling een account aan. De docent geeft hiervoor duidelijk instructies en legt ook uit dat de mindmap alleen met de docent gedeeld gaat worden en met niemand anders.
De docent legt uit dat het veilig is om een account aan te maken en dat er verder niks met de gegevens gebeurt. Zo lang je het bestand met niemand anders dan de docent deelt, kan ook niemand in het bestand komen of op een andere manier contact met de leerlingen opnemen via deze tool.
Theoretische onderbouwing
Samenwerking wordt steeds belangrijker in het onderwijs. Bij een goede samenwerking zoeken de leerlingen samen naar een oplossing en helpen elkaar (wij-leren). Met deze tool worden de leerlingen gedwongen om samen de belangrijkste punten uit een boek te halen. Onbewust werken ze samen aan deze mindmap en helpen ze elkaar met het vinden van de belangrijkste begrippen.
Een belangrijk onderdeel van fictie is het leren praten over fictie, leren gedachten uitwissen en het vormen van een mening over een bepaald boek (Bonset, de Boer, & Ekens, 2015). Het maken van een mindmap sluit hier goed bij aan. Leerlingen worden gedwongen om te praten over het boek en daardoor ook de gedachtes bij het boek uit te wisselen. Ze krijgen van elkaar ook nieuwe inzichten over het boek. Uiteindelijk moeten ze ook een mening vormen over het boek en deze in de mindmap zetten.
Waarom is een mindmap online maken beter dan een mindmap op papier?
De online tool MindMeister is makkelijk in gebruik. Leerlingen hoeven geen kleurpotloden mee te nemen en het maken van de mindmap gaat ook veel sneller. Je hoeft niet meer een hele les aan het maken van de mindmap te besteden, maar een halve les. Ook krijgt de docent alle mindmaps via de mail en hoeft niet de papieren mindmaps de hele dag mee te nemen. Ook kunnen er gemakkelijk aanpassingen gedaan worden, na het geven van tips en tops.
Als laatste is het belangrijk om ict te laten integreren in het onderwijs (Verkade, 2013). Het gebruiken van MindMeister is een goede en makkelijke manier om ict te integreren in het onderwijs.
Bronvermelding
Bonset, H., de Boer, M., & Ekens, T. (2015). Nederlands in de onderbouw, een praktische didactiek. Bussum: Uitgeverij Coutinho
Hermans, R. (2016, 12 december). Literatuuranalyse - stap 2: hoe wordt verteld [videobestand]. Geraadpleegd op 16 november 2018, van
https://www.youtube.com/watch?v=GX80KSB-TOE
Mindmeister. (2018, 21 augustus). Getting Started with MindMeister: Create Your First Mind Map [videobestand]. Geraadpleegd op 18 november 2018, van
https://www.youtube.com/watch?v=3DqEoM5fKJg&t=12s
MindMeister. (z.d.). Mindmeister. Geraadpleegd op 16 november 2018, van
https://www.mindmeister.com/nl
SLO. (2016, februari). Vakspecifieke trendanalyse Nederlands. Geraadpleegd op 16 november 2018, van
http://downloads.slo.nl/Repository/nederlands-vakspecifieke-trendanalyse-2015.pdf
Slooter, M. (2015). De vijf rollen van de leraar. Amersfoort: CPS
Verkade, R. (2013, 10 juni). ict integreren in het onderwijs. Geraadpleegd op 18 november 2018, van
https://meesterschap.wordpress.com/2013/06/10/ict-integreren-in-het-onderwijs-tpack/
Wij-leren. (z.d.). Samenwerkend leren. Geraadpleegd op 18 november 2018, van
https://wij-leren.nl/samenwerkend-leren.php
Geen opmerkingen:
Een reactie posten
Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.